بیماری شریان محیطی؛ نشانه‌ها، علت‌ها و سریع‌ترین درمان‌ها

بیماری شریان محیطی (P.A.D.) که با نام تصلب شرایین یا آترواسکلروزیس نیز شناخته می‌شود، یک اختلال گردش خون است که در آن رگ‌های خونی محیطی دچار تنگی می‌شوند. این اتفاق به دلیل تجمع پلاک رخ می‌دهد. در این پلاک‌ها، چربی، کلسترول و سایر مواد وجود دارد که باعث کاهش جریان خون به اندام‌ها می‌شوند.

عوامل زیادی در ایجاد این بیماری نقش دارد اما می‌توان با اقدامات خاصی نسبت به درمان آن اقدام کرد. در ادامه اطلاعات بیشتری درباره این موضوع را برای شما ارائه خواهیم کرد.

بیماری شریان محیطی و علائم آن

بیماری شریان محیطی بیشتر در افراد مسن، سیگاری و مبتلا به دیابت رخ می‌دهد و باعث کاهش جریان خون به اندام‌ها می‌شود! علائم این بیماری شامل درد هنگام راه رفتن، زخم‌های دیربهبود، و در موارد شدید حتی قانقاریا هستند. این بیماری علائم مخصوص به خود را دارد؛ از درد در هنگام راه رفتن گرفته تا بی‌حسی در پاها همگی از جمله نشانه‌های وجود اختلال شریان محیطی هستند.

از دیگر نشانه‌های این بیماری می‌توانیم به کاهش رشد مو در پاها، تغییر رنگ پوست پا و… اشاره کرد. اگر متوجه شده‌اید که زخم‌های بدن شما دیر بهبود می‌یابند، باید به وجود این بیماری شک کنید.

همچنین اگر پوست بدنتان براق و نازک شده است و یا با اختلال نعوظ مواجه هستید، همگی از جمله نشانه‌های وجود این بیماری هستند.

نقش آترواسکلروز

آترواسکلروز مهم ترین عامل ایجاد بیماری شریان محیطی به شمار می رود و در واقع پایه اصلی بسیاری از اختلالات عروقی در بدن است. در این فرایند، رسوب تدریجی چربی، کلسترول، سلول های التهابی و کلسیم در دیواره داخلی شریان ها باعث تشکیل پلاک می شود. با گذشت زمان این پلاک ها ضخیم تر شده و قطر داخلی رگ را کاهش می دهند. نتیجه این وضعیت، کاهش جریان خون به اندام ها به ویژه پاها است. زمانی که عضلات هنگام فعالیت به اکسیژن بیشتری نیاز دارند، شریان های تنگ شده قادر به تأمین خون کافی نیستند و درد یا لنگش متناوب ایجاد می شود.

آترواسکلروز معمولاً به صورت تدریجی و در طول سال ها پیشرفت می کند و عواملی مانند سیگار کشیدن، دیابت، فشار خون بالا و افزایش چربی خون سرعت این روند را بیشتر می کنند. تشخیص و کنترل این فرایند برای پیشگیری از پیشرفت بیماری شریان محیطی و عوارض جدی آن اهمیت زیادی دارد.

“Peripheral arterial disease (PAD) is a common condition in which a build‑up of fatty deposits in the arteries restricts blood supply to the leg muscles.”

ترجمه: بیماری شریان محیطی (PAD) یک بیماری شایع است که در آن تجمع رسوبات چربی در شریان‌ها باعث کاهش جریان خون به عضلات پا می‌شود.
منبع: apollohospitals

عوامل خطرساز

عوامل زیادی در بروز بیماری شریان محیطی (PAD) نقش دارند. سیگار کشیدن، فشار خون بالا، دیابت، کلسترول بالا، کهولت سن و… در بروز این بیماری موثر هستند.

عامل خطر	میزان خطر	توضیحات
سیگار کشیدن	بسیار بالا	مهمترین عامل قابل کنترل
دیابت	بالا	هر دو نوع ۱ و ۲
فشار خون بالا	متوسط تا بالا	بالای ۱۴۰/۹۰
کلسترول بالا	متوسط تا بالا	افزایش LDL
سن بالا	متوسط	خطر با افزایش سن بیشتر می‌شود
جنسیت مرد	متوسط	شیوع بیشتر در مردان

تشخیص بیماری شریان محیطی (PAD)

پزشک برای تشخیص این بیماری از روش‌های مختلفی استفاده می‌کند؛ قدم اول برای این کار انجام معاینه فیزیکی است. در این مرحله، پزشک به بررسی علائم اقدام کرده و سپس آزمایش شاخص پایی-بازویی (ABI) را انجام خواهد داد.

• تست ABI (شاخص مچ پا – بازویی)
• ABI بعد از ورزش (Exercise ABI)
• سونوگرافی داپلر عروقی
• سونوگرافی داپلکس رنگی (Duplex Ultrasound)
• CTA (سی‌تی آنژیوگرافی عروق محیطی)
• MRA (ام‌آر آنژیوگرافی)
• آنژیوگرافی کاتتری (Digital Subtraction Angiography – DSA)
• اندازه‌گیری فشار سگمنتال اندام‌ها
• Pulse Volume Recording (PVR)
• Transcutaneous Oxygen Pressure (TcPO₂)
• Toe-Brachial Index (TBI

گزینه های درمانی PAD

درمان بیماری شریان محیطی با هدف بهبود جریان خون در اندام ها، کاهش درد هنگام راه رفتن و پیشگیری از عوارضی مانند زخم مزمن یا قطع عضو انجام می شود. انتخاب روش درمان به شدت تنگی عروق، محل انسداد و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. در مراحل اولیه معمولاً درمان دارویی و اصلاح سبک زندگی توصیه می شود. در موارد پیشرفته تر، روش های مداخله ای مانند آنژیوپلاستی یا جراحی بای پس مطرح می شود. مدیریت هم زمان عوامل خطر مانند دیابت، فشار خون بالا و چربی خون نیز بخش مهمی از روند درمان محسوب می شود.

داروهای کنترل پلاک و لخته

داروهای ضد پلاکت نقش مهمی در درمان بیماری شریان محیطی دارند. این داروها با کاهش تجمع پلاکت ها از تشکیل لخته در عروق تنگ شده جلوگیری می کنند. آسپیرین و کلوپیدوگرل از رایج ترین داروهای مورد استفاده در این گروه هستند. مصرف منظم این داروها می تواند خطر بروز سکته قلبی و مغزی را در بیماران مبتلا به PAD کاهش دهد. در برخی بیماران نیز داروهای کاهنده چربی خون مانند استاتین ها برای کاهش روند تشکیل پلاک آترواسکلروتیک و بهبود سلامت دیواره عروق تجویز می شوند.

سیلوستازول برای افزایش مسافت راه رفتن

سیلوستازول یکی از داروهای تخصصی در درمان لنگش متناوب است. این دارو با مهار تجمع پلاکت ها و ایجاد گشاد شدن عروق محیطی، جریان خون در عضلات پا را بهبود می بخشد. نتیجه این اثر افزایش مسافت راه رفتن بدون درد در بسیاری از بیماران است. سیلوستازول معمولاً برای افرادی تجویز می شود که با وجود اصلاح سبک زندگی و برنامه پیاده روی هنوز دچار درد هنگام فعالیت هستند. البته این دارو برای برخی بیماران قلبی خاص ممکن است مناسب نباشد و باید تحت نظر پزشک مصرف شود.

آنژیوپلاستی و استنت

آنژیوپلاستی یکی از روش های کم تهاجمی برای باز کردن شریان های تنگ شده در بیماری شریان محیطی است. در این روش یک کاتتر باریک از طریق شریان وارد بدن شده و به محل انسداد هدایت می شود. سپس بالونی کوچک در محل تنگی باد می شود تا دیواره رگ باز شود. در بسیاری از موارد یک استنت فلزی نیز در داخل رگ قرار داده می شود تا شریان باز باقی بماند. این روش معمولاً دوره نقاهت کوتاه تری نسبت به جراحی دارد و برای بسیاری از انسدادهای عروقی گزینه درمانی مؤثری محسوب می شود.

جراحی بای پس

در مواردی که انسداد عروق طولانی یا شدید باشد، جراحی بای پس عروق محیطی به عنوان یک گزینه درمانی مطرح می شود. در این روش جراح با استفاده از یک رگ سالم از بدن بیمار یا یک پیوند مصنوعی مسیر جدیدی برای عبور خون ایجاد می کند. به این ترتیب جریان خون از مسیر مسدود شده عبور نمی کند و به بافت های اندام می رسد. جراحی بای پس معمولاً در بیماران مبتلا به ایسکمی شدید اندام یا زخم های غیر قابل ترمیم توصیه می شود. این روش می تواند به حفظ اندام و کاهش درد کمک کند. درمان‌های اصلی که در موارد شدید استفاده می‌شوند، آنژیوپلاستی و بای‌پس نامیده می‌شوند. لیزر واریس هم برای درمان واریس مفیده.

چند توصیه برای بیماران

سعی کنید به طور روزانه حداقل ۳۰ دقیقه پیاده‌روی کنید و قند خون، فشار خون و کلسترول خود را به طور منظم کنترل کنید. همیشه پاهای خود را بررسی کرده و از پوشیدن کفش‌های تنگ بپرهیزید. در نهایت، سیگار را به طور کامل ترک کرده و به صورت مرتب به پزشکان درکلینیک واریس مراجعه کنید.

خطرات بیماری بدون درمان

بی توجهی به بیماری شریان محیطی و به تعویق انداختن درمان می تواند پیامدهای جدی و گاه غیر قابل جبران به همراه داشته باشد. با ادامه تنگی عروق، جریان خون به پاها به تدریج کاهش می یابد و درد هنگام راه رفتن شدیدتر می شود. در مراحل پیشرفته، درد حتی در حالت استراحت نیز باقی می ماند و کیفیت زندگی بیمار را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. کاهش خون رسانی می تواند باعث ایجاد زخم های پوستی شود که به سختی ترمیم می شوند و خطر عفونت را بالا می برند.

در صورت پیشرفت بیشتر، احتمال سیاه شدن بافت ها و قطع عضو افزایش می یابد. علاوه بر این، وجود PAD درمان نشده نشانه درگیری گسترده عروق بدن است و خطر سکته قلبی و سکته مغزی را نیز به طور قابل توجهی افزایش می دهد.

پیشگیری از بیماری

شما می‌توانید با انجام اقداماتی خاصی از بروز این بیماری جلوگیری کنید؛ این فعالیت‌ها عبارتند از:

• حفظ وزن مناسب
• فعالیت بدنی منظم
• رژیم غذایی سالم و متعادل
• پرهیز از مصرف دخانیات
• کنترل منظم عوامل خطر مثل فشار خون و قند خون

سوالات متداول